काठमाडौँ : बडादसैँको महानवमी पर्वका अवसरमा काठमाडौँको हनुमानढोका दरबार परिसरमा रहेको तलेजु भवानी मन्दिर आज सर्वसाधारणका लागि खुला गरिएको छ। वर्षमा एक दिन महानवमीका अवसरमा मात्र सर्वसाधारणले मन्दिरभित्र प्रवेश गरी दर्शन गर्न पाउने परम्परा रहेको छ।
मल्लकालीन राजाहरूकी आराध्यदेवीका रूपमा मानिने तलेजु भवानीको मन्दिर काठमाडौँको महत्वपूर्ण धार्मिक, सांस्कृतिक तथा ऐतिहासिक सम्पदा हो। मन्दिरमा वर्षभरि नित्यपूजा हुने भए पनि सर्वसाधारणका लागि भने प्रवेश सीमित रहने गरेको छ।नेपाल पर्यटन बोर्डले मन्दिरको निर्माण सन् १५४९ मा भएको उल्लेख गरेको छ भने हनुमानढोका दरबार संग्रहालयसहितका केही स्रोतमा सन् १५६४ उल्लेख गरिएको पाइन्छ। निर्माण वर्षसम्बन्धी विवरणमै भिन्नता देखिएकाले मन्दिरको इतिहास र परम्पराबारे थप स्पष्टता आवश्यक देखिन्छ।
मन्दिर वर्षमा एक दिन मात्र सर्वसाधारणका लागि किन खुला गरिन्छ, यो परम्परा कहिलेदेखि सुरु भयो र यसको ऐतिहासिक आधार के हो भन्ने विषयमा प्रमाणमा आधारित जानकारी अझै स्पष्ट रूपमा सार्वजनिक हुन सकेको छैन। यस विषयमा पुजारी, व्यवस्थापन अधिकारी तथा इतिहासविद्बाट पनि स्पष्ट जवाफ प्राप्त हुन नसकेको जनाइएको छ।
मन्दिर सर्वसाधारणका लागि बन्द रहनु र त्यहाँ नियमित पूजा नहुनु फरक विषय हुन्। परम्पराअनुसार मन्दिरमा नित्यपूजा हुँदै आए पनि सार्वजनिक दर्शनमा भने विशेष व्यवस्था गरिएको छ। तलेजु भवानी मन्दिरप्रति भक्तजनको गहिरो आस्था रहँदै आएको छ। यस आस्थासँग जोडिएको इतिहास, प्रवेशसम्बन्धी परम्परा र त्यसका आधारबारे सम्बन्धित निकायले प्रमाणसहित जानकारी सार्वजनिक गर्नुपर्ने आवश्यकता देखिन्छ।
ऐतिहासिक सम्पदाको संरक्षण गर्नुका साथै त्यसको इतिहास र परम्परालाई व्यवस्थित रूपमा अभिलेखित गरी सर्वसाधारणसम्म पुर्याउनु पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण छ।
